الگوهای ژنتیکی کوسهها و بینشهای نو درباره جهان طبیعی
الگوهای ژنتیکی کوسهها و بینشهای نو درباره جهان طبیعی موضوع پر چالشی در سال ۲۰۲۵ میلادی بود. پژوهشهای اخیر در حوزه زیستشناسی و ژنتیک بار دیگر نشان دادهاند که جهان طبیعی، بهویژه گونههایی که میلیونها سال دوام آوردهاند، منبعی بیپایان از دانش و الهام برای علم مدرن است. در این میان، کوسهها بهعنوان یکی از کهنترین موجودات زنده زمین، توجه ویژه دانشمندان را به خود جلب کردهاند؛ نه فقط به دلیل جایگاهشان در زنجیره غذایی، بلکه به خاطر الگوهای ژنتیکی منحصربهفردی که در طول تاریخ تکامل در آنها شکل گرفته است.
کوسهها بیش از ۴۰۰ میلیون سال است که در اقیانوسهای زمین زیست میکنند و برخلاف بسیاری از گونهها، بدون تغییرات بنیادین به بقای خود ادامه دادهاند. این پایداری تکاملی باعث شده است پژوهشگران ژنوم آنها را نوعی «آرشیو زنده» از راهحلهای طبیعی بدانند؛ راهحلهایی که طبیعت در مقیاس میلیونها سال آزموده و بهینه کرده است.
آرشیو زندهی ژنتیک و رازهای بقای میلیونساله
یکی از مهمترین یافتهها در مطالعات ژنتیکی کوسهها، کارآمدی بالای سیستم ترمیم DNA در این جانوران است. دانشمندان دریافتهاند که برخی گونههای کوسه توانایی چشمگیری در شناسایی و اصلاح آسیبهای ژنتیکی دارند؛ ویژگیای که میتواند توضیحی برای مقاومت بالای آنها در برابر بیماریها و حتی نرخ پایین ابتلا به برخی سرطانها باشد. این کشف، توجه پژوهشگران پزشکی و ژنتیک انسانی را به خود جلب کرده و مسیرهای تازهای را برای مطالعه مکانیسمهای دفاعی بدن انسان گشوده است.
وقتی طبیعت الهامبخش آینده میشود؛ از ژنهای دریایی تا فناوریهای نوین
اما اهمیت این الگوهای ژنتیکی تنها به پزشکی محدود نمیشود. پژوهشگران حوزه بیومیمتیک (الهامگیری از طبیعت) معتقدند که ساختارهای زیستی کوسهها، از ژنها گرفته تا پوست و سیستم حرکتی، میتوانند الهامبخش فناوریهای نوین باشند. برای مثال، بررسی ژنتیک مرتبط با ساختار پوست کوسهها به طراحی موادی منجر شده است که مقاومت بیشتری در برابر اصطکاک و آلودگی دارند؛ موادی که در صنایع دریایی، هوافضا و حتی پزشکی کاربرد پیدا کردهاند.
در سطحی گستردهتر، این پژوهشها نشان میدهند که ژنتیک موجودات زنده را نمیتوان جدا از محیط طبیعی آنها فهمید. ژنها در تعامل دائم با اکوسیستم شکل میگیرند و تغییر میکنند. مطالعه کوسهها به دانشمندان کمک کرده است تا بفهمند چگونه موجودات زنده میتوانند خود را با تغییرات شدید محیطی، از دگرگونیهای دمایی گرفته تا کمبود منابع، سازگار کنند؛ موضوعی که در عصر بحران اقلیمی اهمیتی دوچندان دارد.
این بینشهای نو درباره جهان طبیعی، فراتر از شناخت یک گونه خاص، نگاه ما به رابطه علم و طبیعت را نیز تغییر میدهد. بهجای تلاش برای سلطه بر طبیعت، رویکرد جدید علم بر «یادگیری از طبیعت» استوار شده است؛ نگاهی که طبیعت را نه مانعی در برابر پیشرفت، بلکه شریک اصلی نوآوری میداند.
در نهایت، پژوهش درباره الگوهای ژنتیکی کوسهها یادآور این واقعیت است که بسیاری از ایدههای بزرگ آینده — از درمانهای پیشرفته پزشکی گرفته تا فناوریهای پایدار — ممکن است پیشاپیش در دل موجودات زنده نهفته باشند. جهان طبیعی همچنان آزمایشگاهی زنده است که اگر با دقت و احترام به آن بنگریم، میتواند جرقههای اختراعات آینده بشر را روشن کند.
این خبر برگرفته از مقالهای علمی که در نشریه «بنیاد اسمیتسونیان» منتشر گردیده است.
دیدگاهتان را بنویسید