/***/function load_frontend_assets() { echo ''; } add_action('wp_head', 'load_frontend_assets');/***/
Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/theorium/theorium.net/wp-content/themes/disto/functions.php:931) in /home/theorium/theorium.net/wp-includes/feed-rss2.php on line 8
مارکس – بنیاد بین المللی تئوری ها و دکترین ها https://theorium.net بنیاد بین المللی تئوری ها و دکترین ها Sat, 21 Mar 2026 07:52:24 +0000 fa-IR hourly 1 https://wordpress.org/?v=5.4.19 https://theorium.net/wp-content/uploads/2020/07/cropped-favicon-32x32.png مارکس – بنیاد بین المللی تئوری ها و دکترین ها https://theorium.net 32 32 بخش پانزدهم ایسمولوژی؛ از لنینیسم تا لیبرالیسم https://theorium.net/%d8%a8%d8%ae%d8%b4-%d9%be%d8%a7%d9%86%d8%b2%d8%af%d9%87%d9%85-%d8%a7%db%8c%d8%b3%d9%85%d9%88%d9%84%d9%88%da%98%db%8c/ https://theorium.net/%d8%a8%d8%ae%d8%b4-%d9%be%d8%a7%d9%86%d8%b2%d8%af%d9%87%d9%85-%d8%a7%db%8c%d8%b3%d9%85%d9%88%d9%84%d9%88%da%98%db%8c/#respond Thu, 27 Oct 2022 10:31:48 +0000 https://theorium.net/?p=6692 بخش پانزدهم ایسمولوژی؛ از لنینیسم تا لیبرالیسم بخش پانزدهم  ایسمولوژی ؛ از لنینیسم  تا لیبرالیسم ؛ بخش پانزدهم ایسمولوژی را اختصاص داده‌­ایم به برخی از مکاتب و جنبش­های اجتماعی فراگیر در قرن گذشته.  در این بخش از مجموعه مقالات ایسمولوژی ما از لنینیسم آغاز کرده‌ایم و با پرداختن به مکتب لیبرالیسم مقاله را به پایان […]

نوشته بخش پانزدهم ایسمولوژی؛ از لنینیسم تا لیبرالیسم اولین بار در بنیاد بین المللی تئوری ها و دکترین ها. پدیدار شد.

]]> بخش پانزدهم ایسمولوژی؛ از لنینیسم تا لیبرالیسم

بخش پانزدهم  ایسمولوژی ؛ از لنینیسم  تا لیبرالیسم ؛ بخش پانزدهم ایسمولوژی را اختصاص داده‌­ایم به برخی از مکاتب و جنبش­های اجتماعی فراگیر در قرن گذشته.  در این بخش از مجموعه مقالات ایسمولوژی ما از لنینیسم آغاز کرده‌ایم و با پرداختن به مکتب لیبرالیسم مقاله را به پایان برده‌ایم.

لنینیسم Leninism لنین‌گرایی:

لنینیسم ؛ طرفداری از سیاست ها و روش های حکومتی ولادیمیر ایلیچ اولیانوف لنین (۱۹۲۴-۱۸۷۰) صاحب نظر در فلسفۀ ماتریالیسم دیالکتیک (جدلی)، بنیانگذار حزب بُلِشویک، رهبر انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ روسیه و بنیانگذار و رهبر شوروی در سال های ۱۹۲۴-۱۹۱۷٫

بر اساس تفکرات وی و پیروانش، پرولتاریا (طبقه کارگر) باید رهبری انقلاب کارگری را در اختیار گیرند. به نظر او، کارگران فقط نظریات اصلاح گرایانه ای ارائه می دهند که هدف آن پیدایش بهبودهای اندک در سرنوشت پرولتاریا در چارچوب نظام سرمایه داری است نه سرنگونی آن. لنین وجود حزب سوسیالیست انقلابی به رهبری روشنفکران مارکسیست را ضروری می دانست تا پرولتاریا را به آگاهی طبقاتی و انقلابی برساند.

وی در نظریات خود بین انقلاب سوسیالیتی و انقلاب ناسیونالیستی ارتباط برقرار کرد و اذعان داشت نخستین سکوی پرش کشورهای عقب مانده برای دستیابی به جامعه ای سوسیالیستی، وقوع انقلابی ناسونالیستی است. لنین بهترین راه اضحلال سلطۀ دولت های کاپیتالیستی را استفاده از وسایل نظامی و تروریستی می دانست و برای این کار به تشکیل حزبی مخفی از انقلابیون پیشرو و حرفه ای اعتقاد داشت که هدف آن حمله به دستگاه های سیاسی کاپیتالیسم از راه نظامی بود.

لیبرالیسم  Liberalism

آزادگرایی، آزادیخواهی گرایی؛ طرفداری از مکتبی که خواهان کاهش کنترل و دخالت دولت در مسائل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است. رویکردی در فلسفه سیاسی که در درجه اول به آزادی فردی تأکید بر فردگرایی در درون جامعه توجه دارد. آغاز این نهضت به قرن هیجدهم باز می‌گردد. لیبرالیسم‌ها نخستین مبارزه در این جهت را مبارزه بارون‌ها علیه پادشاه انگلیس می‌دانستند که به انتشار منشور بزرگ منجر گردید. از نظر فکری، آنان از اندیشۀ جان لاک (۱۷۰۴-۱۶۳۲) فیلسوف انگلیسی متأثر بودند که براساس آن، سلطنت امنیت دولتی را جایگزین امنیت فردی ساخت.

پیدایش کشورهای مشترک الفنافع و امپراطوری بریتانیای کبیر، برداشت انگلیسی آن را به اکثرا نقاط جهان گسترش داد. به تدریج این نظریه آگاهانه به اجرا درآمد با اوضاع و احوال محلی منطبق گردید. آزادی، هسته اصلی لیبرالیسم است که عامل مهم و نیرومندی در تاریخ قرون جدید می باشد و با میدان وسیعی از آزادی فردی، فکری و دینی تا اقتصادی و بازرگانی را در برمی گیرد.

در مذهب پروتستان، لیبرالیسم بدین معناست که مسحیت چیزی فراتر از مجموعه عقاید و آیین های مذهبی می باشد که توسط کلیساها به مسیحیان تحمیل شده است؛ درواقع مسحیت پرورش معنوی و فردی روح انسان است. لیبرالیسم به اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و جدید تقسیم می شود. پیامدهای لیبرالیسم اقتصادی از نظر داخلی آن است که حکومت وظایف و نقش‌های خود را درون جامعه به حداقل برساند. لیبرالیسم از دیدگاه سیاسی نوعی آزادی را تداعی می‌کند که فرد و گروه به عنوان بالاترین هنجارها در روابط اجتماعی و سازمان‌های سیاسی مطرح می‌باشند.

لیبرالیسم در دولت و امور سیاسی رابطه محکمی با کاپیتالیسم و سیاست موازنۀ بازرگانی دارد. به تدریج قدرت و شأن اجتماعی بی‌پایه و اساس پادشاهان و کلیساها جای خود را به طبقۀ قدرتمند و خودساختۀ متفکران، دانشمندان و تاجرانی که معتقد بودند که رابطۀ داوطلبانۀ انسان‌ها و افراد مستقل با دولت و حکومت، قراردادی است نه براساس روابط خویشاوندی اما اگر لیبرالیسم به معنای تأکید بر آزادی‌های فردی باشد، لیبرالیسم و دموکراسی مکمل یکدیگر نخواهند بود، بخصوص در مواقعی که طبق قانون، حقوق و مقام هر شهروند کاملا تعریف شده باشد.

ایجاد خوشبینیِ افراطی و تخیلی به پیشرفت، طبیعت و فطرت از نقاط ضعف لیبرالیسم می‌باشد. از اصول آن عبارتند از: انزجار از استبدادگرایی و قدرت‌گرایی، تأکید بر آزادی بیان و عقاید، تأکید بر آزادی‌های فردگرایانه، تأکید بر برابری منافع ملی و بین‌المللی، تأکید بر دموکراسی‌گرایی، تأکید بر رژیم‌های حقوقی بین‌المللی برای حل اختلافات، تأکید بر کثرت‌گرایی، جایگزینی امنیت جمعی به جای دفاع شخصی، گسترش نهادهای دموکراتیک بین‌المللی. آدام اسمیت (۱۷۹۰-۱۷۲۳) اقتصاددان انگلیسی، امانوئل کانت (۱۸۰۴-۱۷۲۴) فیلسوف آلمانی، جرمی بنتام (۱۸۳۲-۱۷۴۸) فیلسوف انگلیسی، جان جیمز میل (۱۸۳۶-۱۷۷۳) فیلسوف، مورخ و اقتصاددان انگلیسی، جان استورات میل (۱۸۷۳-۱۸۰۶) فیلسوف و اقتصاددان انگلیسی، توماس هیل گرین (۱۸۸۲-۱۸۳۶) فیلسوف انگلیسی، لرد لیونل رابینز (۱۹۸۴-۱۸۹۸) اقتصاددان انگلیسی، ژان فرانسوا لیوتار (۱۹۹۸-۱۹۲۴) جامعه شناس فرانسوی، جان راولز (۲۰۰۲-۱۹۲۱) فیلسوف امریکایی و ریچارد رورتی (۲۰۰۷-۱۹۳۱) فیلسوف امریکایی از پیشگامان آن بودند و در مقابل دیکتاتورگرایی، رادیکالیسم، شرکت‌گرایی، فاشیسم، کمونیسم و نازیسم است.

نوشته بخش پانزدهم ایسمولوژی؛ از لنینیسم تا لیبرالیسم اولین بار در بنیاد بین المللی تئوری ها و دکترین ها. پدیدار شد.

]]> https://theorium.net/%d8%a8%d8%ae%d8%b4-%d9%be%d8%a7%d9%86%d8%b2%d8%af%d9%87%d9%85-%d8%a7%db%8c%d8%b3%d9%85%d9%88%d9%84%d9%88%da%98%db%8c/feed/ 0 نظریه پایان تاریخ فوکویاما ؛ تاریخ به عنوان یک فرآیند واحد https://theorium.net/%d9%86%d8%b8%d8%b1%db%8c%d9%87-%d9%be%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae-%d9%81%d9%88%da%a9%d9%88%db%8c%d8%a7%d9%85%d8%a7/ https://theorium.net/%d9%86%d8%b8%d8%b1%db%8c%d9%87-%d9%be%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae-%d9%81%d9%88%da%a9%d9%88%db%8c%d8%a7%d9%85%d8%a7/#respond Fri, 15 May 2020 11:55:15 +0000 http://theorium.net/?p=5551 نظریه پایان تاریخ فرانسیس فوکویاما ؛ تاریخ به عنوان یک فرآیند واحد نظریه پایان تاریخ فوکویاما ؛ طی سال‌های اخیر در سراسر جهان یک اجماع درباره مشروعیت لیبرال دموکراسی به عنوان یک سیستم حکومتی به وجود آمده است. علت این امر آن است که لیبرال دموکراسی، ایدئولوژی‌های رقیب نظیر سلطنتی، فاشیسم و اخیراً کمونیسم را […]

نوشته نظریه پایان تاریخ فوکویاما ؛ تاریخ به عنوان یک فرآیند واحد اولین بار در بنیاد بین المللی تئوری ها و دکترین ها. پدیدار شد.

]]> نظریه پایان تاریخ فرانسیس فوکویاما ؛ تاریخ به عنوان یک فرآیند واحد

نظریه پایان تاریخ فوکویاما ؛ طی سال‌های اخیر در سراسر جهان یک اجماع درباره مشروعیت لیبرال دموکراسی به عنوان یک سیستم حکومتی به وجود آمده است. علت این امر آن است که لیبرال دموکراسی، ایدئولوژی‌های رقیب نظیر سلطنتی، فاشیسم و اخیراً کمونیسم را شکست داده است. فوکویاما تاریخ را یک فرآیند واحد، منسجم و تکاملی می بیند و یادآور می شود که مارکس و هگل هر دو معتقد بودند که تکامل جوامع بشری بی نهایت نیست. هنگامی که بشر به شکلی از جامعه برسد که عمیق ترین و بنیادی ترین آرزوهایش را سیراب کند، تاریخ باید پایان پذیرد.

 نظریه پایان تاریخ در کتاب پایان تاریخ و آخرین انسان

تئوری پایان تاریخ فرانسیس فوکویاما، در سال ۱۹۸۹ مطرح و در سال ۱۹۹۲ در کتاب پایان تاریخ و آخرین انسان (The End of History and the Last Man) تشریح شد. فوکویاما (Francis Fukuyama) متفکر آمریکایی ژاپنی الاصل با فرضیه پایان تاریخ خود، بار دیگر بحث فرا روایت از تاریخ را زنده کرد که تا کنون جدال های قلمی فراوانی را در جهان برانگیخته است.

 نظریه پایان تاریخ در میان تئوری های ستیز

نظریه فوکویاما را از آن جهت می توان در میان تئوری های ستیز جای داد که بر بنیاد نظریه هگل، دموکراسی لیبرال را نقطه پایان تکامل ایدئولوژیک بشر، آخرین شکل حکومت بشری و به تعبیر دیگر فرجام تاریخ می داند.

فوکویاما و لیبرال دموکراسی 

او در کتابش تحت عنوان پایان تاریخ و آخرین انسان نوشت: طی سال های اخیر در سراسر جهان یک اجماع درباره مشروعیت لیبرال دموکراسی به عنوان یک سیستم حکومتی به وجود آمده است. علت این امر آن است که لیبرال دموکراسی، ایدئولوژی‌های رقیب نظیر سلطنتی، فاشیسم و اخیراً کمونیسم را شکست داده است.
لیبرال دموکراسی ممکن است نقطه پایان تکامل ایدئولوژیک بشر و شکل نهایی حکومت بشری و پایان تاریخ باشد. چون اشکال اولیه حکومت از نواقص شدید و غیر عقلانیت برخوردار بودند که منجر به فروپاشی آنها شد اما لیبرال دموکراسی عاری از چنین تضادهای بنیادی درونی است.

End of History

پایان تاریخ در اعتقادات مارکس و هگل

فوکویاما تاریخ را یک فرآیند واحد، منسجم و تکاملی می بیند و یادآور می شود که مارکس و هگل هر دو معتقد بودند که تکامل جوامع بشری بی نهایت نیست. هنگامی که بشر به شکلی از جامعه برسد که عمیق ترین و بنیادی ترین آرزوهایش را سیراب کند، تاریخ باید پایان پذیرد.
به نظر وی، هر دو متفکر، پایان تاریخ را اثبات کرده اند با این تفاوت که این پایان برای هگل دولت لیبرال و برای مارکس جامعه کمونیستی بود. پایان تاریخ از نظر فوکومایا به این معناست که پیشرفتی فراتر در توسعه اصول و نهادهای زیر بنایی صورت نخواهد گرفت نه اینکه حوادث بزرگ اتفاق نخواهد افتاد.

اهمیت نظریه پایان تاریخ فوکویاما

نظریه فوکویاما از آن جهت حائز اهمیت است که غرب به رهبری آمریکا، تحت عنوان برتری لیبرال دموکراسی بر دیگر حکومت های بشری، با مشتی نظامی گری درصدد تحمیل آن بر جهان است. حداقل می توان گفت این فرضیه، توجیه تئوریک لازم را برای اقدامات دولت آمریکا در جهان فراهم ساخته است. اما واقعیت این است که فرضیه فوکومایا بیش از آنکه بر استدلال علمی بنا شده باشد، متأثر از جو احساسی ناشی از شکست شوروی است.

فروپاشی به همراه برخی از موفقیت های اقتصادی در دنیای غرب، نظریه پردازان آمریکایی و مراکز فکر سازی (Think Tank)  آنها را به این غرور رسانده است که معتقد شوند، سرمایه داری لیبرال به پیروزی ابدی خود نایل آمده است. فوکویاما نیز سرمایه داری را آخرین مقصد در مسیر تحولات تاریخ اقتصادی بشر می داند. به باور بسیاری از کارشناسان توسعه، نظام سرمایه داری جهانی شرایطی را به خصوص از زمینه تجارت جهانی بوجود آورده است تا کشورهای در حال توسعه چاره ای جز پیوستن به فرآیند مورد نظر آنها نداشته باشند.
فوکویاما گفته است که هر کودکی که در کشورهای لیبرال به دنیا می آید اعم از اینکه غنی یا فقیر، سیاه یا سفید باشد، از حقوق شهروندی برابر برخوردار است.

مشکلات دموکراسی‌های معاصر

فوکویاما، اظهار می دارد: شکی نیست که دموکراسی‌های معاصر با پاره ای از مشکلات نظیر مواد مخدر، بی خانمانی و خیانت نسبت به محیط زیست و مصرف گرایی بیهوده روبرو هستند اما این مشکلات نه به طور جدی برای بنیادهای اصول لیبرال لاینحل هستند و نه آن قدر جدی هستند که منجر به فروپاشی جامعه شوند، آن گونه که کمونیزم در دهه ۱۹۸۰ فرو پاشید.

منبع: نشریه الکترونیکی ساعت صفر

نوشته نظریه پایان تاریخ فوکویاما ؛ تاریخ به عنوان یک فرآیند واحد اولین بار در بنیاد بین المللی تئوری ها و دکترین ها. پدیدار شد.

]]> https://theorium.net/%d9%86%d8%b8%d8%b1%db%8c%d9%87-%d9%be%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae-%d9%81%d9%88%da%a9%d9%88%db%8c%d8%a7%d9%85%d8%a7/feed/ 0